Η χρήση της μιτομυκίνης (MMC) στις επεμβάσεις PRK (UPDATED)

Οι περισσότεροι χειρούργοι κατά την επέμβαση PRK χρησιμοποιούν την ουσία μυτομυκίνη (mitomycin-c - MMC) για να αποτρέψουν την εμφάνιση "ομίχλης" (haze) στην όραση μετά την επέμβαση. Μπορείτε να δείτε και τη σχετική δημοσίευση του pubmed εδώ.
 Τί είναι η μυτομυκίνη;
 Η μιτομυκίνη είναι αντιβιοτικίο το οποίο παράγεται από το μύκητα Streptomyces Caespitosus. Ο μηχανισμός δράσης είναι η αναστολή της σύνθεσης του DNA και χρησιμοποιείται κυρίως ως χημειοθεραπευτικό φάρμακο για συστηματική χρήση σε καρκίνο στομάχου, μαστού και τραχήλου. Τοπικά χρησιμοποιείται στην οφθαλμολογία σε διάφορα επεμβάσεις, μεταξύ αυτών και σε επεμβάσεις διαθλαστικής χειρουργικής. Στη διαθλαστική χειρουργική η εφαρμογή της γίνεται με ειδκό εμποτισμένο σπόγγο που τοποθετείται πάνω στον κερατοειδή. Η μιτομυκίνη αναστέλλει τη δράση των κερατοκυττάρων με συνέπεια τη μείωση της παραγωγής κολλαγόνου. (Αιμιλιανος Α. Στράτος (MD)  "Πολυπαραγοντική ανάλυση αποτελεσμάτων διαθλαστικής χειρουργικής" Ιούλιος 2009)

Εφαρμογή μιτομυκίνης στον κερατοειδή σε επέμβαση PRK

Εκτός από αυτό όμως, τι άλλο κάνει η MMC; Επόμενη δημοσίευση στο pubmed από το 2004 ακόμα αναφέρεται στις πιθανές παρενέργειες και τις επιπλοκές που συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη κυτοστατική δράση της MMC στους ιστούς όταν εφαρμόζονται στο στρώμα του κερατοειδούς. Μεταφράζοντας το συμπέρασμα της δημοσίευσης των Kim TI, Pak JH, Lee SY, Tchah του Department of Ophthalmology του University of Ulsan (College of Medicine, Asan Medical Center, Seoul, Korea.):  
" Η MMC είναι ένας ισχυρός ανασταλτικός παράγοντας της κερατοειδούς ελαφριάς ομίχλης που προκαλείται από την επέμβαση PRK. Η MMC μείωσε τον αριθμό κερατοκυττάρων και ινοβλαστών (σσ ουσιώδες στοιχείο για την ανάπτυξη ουλώδους ιστού) μετά από την ακτινοβολία PRK και UV-Β. Αν και η MMC θα βελτίωνε τα κλινικά αποτελέσματα της επέμβασης PRK, έχει σημαντική τοξική δράση στα κερατοκύτταρα του κερατοειδούς, τα οποία δεν εξαφανίστηκαν μέχρι και 3 μήνες μετά από την επέμβαση."

 Ψάχνοντας λίγο περισσότερο για το θέμα επέσα τυχαία στην μεταπτυχιακή εργασία του Έλληνα Αιμιλιανού Α. Στράτου (MD) που έχει τίτλο "Πολυπαραγοντική ανάλυση αποτελεσμάτων διαθλαστικής χειρουργικής" Ιούλιος 2009 (Να σημειώσω εδώ ότι επιβλέπων της εργασίας ήταν ο Γεώργιος Κυμιώνης MD, PhD, Λέκτορας Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης και μέλος της ομάδας του Ινστιτούτου Οπτικής και Όρασης) . Το απόσπασμα που μας ενδιαφέρει και που αποδεικνύει την χρήση της ουσίας MMC στην χώρα μας καθώς και άλλα προβλήματα που δημιουργεί αυτή, ήταν το εξής (σελίδα 3- Εισαγωγή):
"Σήμερα για την αντιμετώπιση του haze εφαρμόζεται μυτομυκίνη (ΜΜC) διεγχειρητικά. Η μυτομυκίνη ως κυταρροστατική ουσία, αναστέλλει τη δραστηριότητα των κερατοκυττάρων με αποτέλεσμα μειωμένο haze και γρηγορότερη αποκατάσταση της όρασης μετά από PRK. Παρακολουθώντας τη μετεγχειρητική πορεία των ασθενών στους οποίους εφαρμόστηκε η μέθοδος PRK με χρήση μυτομυκίνης, παρουσιάστηκαν υπερδιορθώσεις"
και αργότερα στη σελίδα 80 στα συμπεράσματα διαβάζουμε 
"Στις επεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν με τη μέθοδο PRK με τη χρήση μυτομυκίνης, χρησιμοποιόντας το laser Wavelight Allegretto το χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2007 εως Δεκέμβρη 2008 στο ΒΕΜΜΟ, ως τελικό διαθλαστικό αποτέλεσμα έχουμε υπερδιορθώσεις". (σσ Το δεύτερο απόσπασμα το έβαλα απλά και μόνο και μόνο για να δείτε ότι μέχρι και τώρα γίνεται η χρήση της μυτομυκίνης στη χώρα μας)
Στη σελίδα 38 διαβάζουμε "Στα μειονεκτήματα της χρήσης μιτομυκίνης έχει αναφερθεί η τοξική δράση στο ενδοθήλιο και στον σκληρό, ειδικά μετά από παρατεταμένη χρήση και σε υψηλές συγκεντρώσεις. Άλλες μελέτες αναφέρουν την ανίχνευση της στο πρόσθιο θάλαμο μετά από τοπική προφυλακτική χρήση σε επεμβάσεις PRK με υποψία μακροπρόθεσμης τοξικότητας...Τελευταίες έρευνες αναφέρουν ότι η χρήση μιτομυκίνης οδηγεί σε μειωμένη προβλεψιμότητα τελικού διαθλάστικού αποτελέσματος. Ως υπολειπόμενο διαθλαστικό σφάλμα εμφανίζονται κυρίως υπερδιορθώσεις". Τις σαφείς παρενέργειες της μιτομυκίνης διέκρινε και κατέγραψε ο κ. Αιμιλιανος Α. Στράτος στην μεταπτυχιακή του εργασία η οποία παρουσιάσθηκε στην 3μελή επιτροπή των "Γεώργιος Κυμιώνης (MD, PhD), Γεώργιος Κούνης (PhD), Ιωάννα Μοσχανδρέα (MsC, PhD) ," που αποτελούν (τουλάχιστον οι 2 πρώτοι) προσωπικό του BEMMO που κάνει τις επεμβάσεις στην Κρήτη.
Κατά διαβολική συγκυρία (τι μπορεί να βρει κανείς με λίγο ψάξιμο) έπεσα και σε άλλο Έλληνα. Ή μάλλον, Ελληνίδα την πολύ γνωστή Dr Βικεντία Κατσανεβάκη (MD, PhD) και μεταφέρω μέρος από την ομιλία της στην Βαρκελώνη τον Φεβρουάριο του 2008  «...Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το μόνο πιθανό όφελος αυτών των διαδικασιών:  Ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο ελαφριάς ομίχλης χωρίς τη χρήση του mitomycin-c , που δεν είναι ένα τόσο αθώο φάρμακο..» Έντονα υπογράμμισε ότι η χρήση του mitomycin-c από τους διαθλαστικούς χειρούργους πρέπει να περιοριστεί αυστηρά στα υψηλού κινδύνου μάτια. Περιπτώσεις τήξης του σκληρού (σσ του άσπρου χιτώνα του ματιού) βρέθηκαν, από την προσωπική εμπειρία της, 3 έως 4 έτη μετά από τη χρησιμοποίηση του φαρμάκου στη χειρουργική επέμβαση επιπεφυκώς, και η ανάγκη για διάλυση δημιουργεί  περαιτέρω προβλήματα, όπως επεσήμανε.

Επίσης σημαντικό. Η μυτομυκίνη χρησιμοποιείται και στις "διορθωτικές" (στις δεύτερες δηλαδή) επεμβάσεις, (topo-guided PRK συνήθως) που προτείνουν οι χειρούργοι για να "φτιάξουν;" το αρχικό πρόβλημα .Δείτε εδώ για του λόγου το αληθές (Σελίδα 4, τελευταία παράγραφος).

Ακόμα πιο σημαντικό!  Στο εθνικο συνταγολόγιο του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) 2007, ΔΕΝ αναφέρεται έγκριση ως προς τη χρήση της μιτομυκίνης στην οφθαλμιατρική.


Γιατί γίνεται ακόμα η χρήση της μιτομυκίνης λοιπόν; Για να μην έχουν φαινόμενα haze στην όραση οι ασθενείς; Και όσον αφορά τα μακροπρόθεσμα προβλήματα, οι γιατροί δεν ενδιαφέρονται; Τα συμπεράσματα δικά σας...


Πηγές: 

• Mitomycin C reduces haze formation in rabbits after excimer laser photorefractive keratectomy Xu H, Liu S, Xia X, Huang P, Wang P, Wu X.Department of Ophthalmology, Xiangya Hospital, Hunan Medical University, Changsha, China
• Mitomycin C-induced reduction of keratocytes and fibroblasts after photorefractive keratectomy.Kim TI, Pak JH, Lee SY, Tchah H. Department of Ophthalmology, University of Ulsan, College of Medicine, Asan Medical Center, Seoul, Korea.
• LASEK, epi-LASIK to remain niche procedures despite some advantages, surgeon says 
• Αιμιλιανος Α. Στράτος MD "Πολυπαραγοντική ανάλυση αποτελεσμάτων διαθλαστικής χειρουργικής" 
• One-year outcomes of a bilateral randomised prospective clinical trial comparing PRK with mitomycin C and LASIK A D Wallau and M Campos Br J Ophthalmol 2009 93: 1634-1638

To lasik flap δεν επουλώνεται ποτε! (UPDATED)

lasik flap = o λεπτός κρημνός του κερατοειδή χιτώνα που ανασηκώνεται κατά την επέμβαση LASIK

Ο Έλληνας χειρούργος Dr John Kanellopoulos (διευθυντής του Laservision Eye Institute στην Αθήνα και αναπληρωτής καθηγητής της οφθαλμολογίας στην Πανεπιστημιακή Ιατρική Σχολή της Νέας Υόρκης) είπε στο Review of Ophthalmology στις 2/1/2009 : «Υπήρξαν στοιχεία που παρουσιάστηκαν από το πανεπιστημίο Emory Henry Edelhauser στη φετινή Refractive Surgery Subspecialty Day (ημέρα για τις διαθλαστικές χειρουργικές επεμβάσεις), στην ακαδημία της Οφθαλμολογίας ,που δείχνουν ότι το LASIK flap στην πραγματικότητα δεν θεραπεύεται ποτέ επάνω στο υπάρχων στρώμα (underlying stroma), ιδιαίτερα κεντρικά… Αυτό πραγματικά μου άνοιξε τα μάτια, και ήταν κατά τη γνώμη μου, το στιγμιότυπο της συγκέντρωσης…» (Αναθεώρηση της οφθαλμολογίας 2/1/2009) .Μπορείτε να βρείτε το απόσπασμα, στα αγγλικά, όπως και ειπώθηκε, εδώ.
Η αναθεωρημένη ιατρική βιβλιογραφία περιέχει τις πολυάριθμες αναφορές  των περιπτώσεων εξάρθρωσης του LASIK flap μετά από χρόνια. Οι ασθενείς πρέπει να ενημερωθούν για αυτόν τον κίνδυνο πριν από την επέμβαση, κάτι που δε γίνεται. Η FDA (US Food and Drug Administration - που είναι ο ανάλογος Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων, της Αμερικής) προειδοποιεί ότι οι ασθενείς που συμμετέχουν σε αθλητικά γεγονότα δεν είναι καλοί υποψήφιοι για επέμβαση LASIK, καθώς και ποιοι άλλοι παράγοντες δε σας κάνουν καλό υποψήφιο για επέμβαση LASIK Σύνδεσμος FDA.

Πηγές:
Review of Opthalmology - A Link to Safer LASIK in Risky Patients?
FDA - When is LASIK not for me?
LASIK Complications / Flap Disclocation



Αποσπάσματα σχετικά με το lasik flap dislocation (εξάρθρωση του lasik flap)

• "Ένα καθυστερημένο τραύμα αποδεικνύει ότι υπάρχουν ατέλειες του flap, πράγμα που σημαίνει οτι το flap μετά από επεμβάση LASIK παραμένει εύτρωτο στα τραυματα ακόμη και 6 ή 7 έτη μετά από τη χειρουργική επέμβαση."
  Πηγή: Roxana Ursea, MD and Matthew T. Feng, MD. Traumatic Flap Striae 6 Years After LASIK: Case Report and Literature Review. J Refract Surg. Vol. 26 No. 11 November 2010

• Dr George O. Waring III: «Αυτό σημαίνει ότι μπορείς να ανυψώσεις το LASIK flap επ' αόριστον μετά από επέμβαση LASIK. Προσωπικά έχω ανυψώσει (παλιό) flap από ασθενή που είχε κάνει την επέμβαση 12 χρόνια πριν, και έγινε πολύ εύκολα. Έχουμε διεξαγάγει βιο-μηχανικές μελέτες τώρα στο Emory μέχρι και 8 χρόνια μετεγχειρητικά, και διαπιστώνουμε ότι η αντοχή του flap είναι περίπου στο 2% του κανονικού κερατοειδούς χιτώνα.»
  Πηγή:: Am J Ophthalmol. 2006 May;141(5):799-809. Peer Discussion: Corneal keratocyte deficits after photorefractive keratectomy and laser in situ keratomileusis.

• «Εντούτοις, αυτή η περίπτωση διευκρινίζει ότι ακόμη και 4 έτη μετά από τη διαδικασία, το flap παραμένει μια ενυπάρχων αποδυναμωμένη περιοχή του ματιού, ευαίσθητη στην τραυματική διάσπαση.»
  Πηγή: Nilforoushan MR, Speaker MG, Latkany R. Traumatic flap dislocation 4 years after laser in situ keratomileusis. J Cataract Refract Surg. 2005 Aug;31(8):1664-5.

• Dr Gary Conrad, καθηγητής βιολογίας του κρατικού πανεπιστημίου του Κάνσας: «Κάποτε θεωρήθηκε ότι το flap θα επανα-προσκολλούσε μόνιμα. Εντούτοις, ο μοναδικός συνδετικός ιστός του κερατοειδούς χιτώνα και η έλλειψη αιμοφόρων αγγείων περιορίζουν τη δυνατότητά του να θεραπευτεί πλήρως ακόμη και χρόνια μετά από την επέμβαση.»
  Πηγή: K-State professor awarded $1.48 million to study LASIK complictions

• "Το flap, των περίπου 160 μm, που έχει περίπου το 1/3 του πάχους του μέσου κερατοειδούς χιτώνα, έχει αποδειχθεί ότι ποτέ δεν θεραπεύεται πλήρως by Seiler and Marshall (personal communication, June 26, 2000).. Περίπου 22 εκατομμύρια κερατοειδής ίνες είναι κομμένες, τα χωρισμένα άκρα τους ποτέ δεν επανενώνονται, που σημαίνει ότι το flap συγκρατείται μόνο από τις γλυκοζαμινογλυκάνες και τον περιφερειακό ιστό της πληγής. Για να το θέσουμε απλούστερα, το flap μετά από επέμβαση LASIK δεν παρέχει περισσότερη αντοχή στον κερατοειδή, από την αντοχή που παρέχει η χρήσιμοποίηση ενός φακού επαφής."
  Πηγή: Jory W. Corneal ectasia after LASIK. J Refract Surg. 2004 May-Jun;20(3):286.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΕΧΟΥΝ ΚΑΝΕΙ ΕΠΕΜΒΑΣΗ LASIK

Από τον Οκτώβριο του 2008 η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (ΑΑΟ - American Academy of Ophthalmology ) εξέδωσε την παρακάτω ανακοίνωση που αφορά όλους όσους έχουν κάνει επέμβαση LASIK : «Όλοι οι ασθενείς της επέμβασης LASIK πρέπει να ζητήσουν από τους γιατρούς που τους χειρούργησαν, ένα αντίγραφο της συνταγής διορθώσεως που είχαν πριν κάνουν την επέμβαση. Αυτές οι πληροφορίες είναι πάρα πολύ σημαντικές για τον γιατρό που μπορεί να εκτελέσει μια μελλοντική χειρουργική επέμβαση καταρράκτη ή οποιαδήποτε άλλη θεραπεία προβλημάτων των ματιών.»

Στη χώρα μας (δυστυχώς είμαστε πάντα πίσω σε τέτοια θέματα) δεν υπάρχει κάποια ανάλογη ανακοίνωση. Εάν δεν λάβατε ένα αντίγραφο των ιατρικών αναφορών της επέμβασης σας, καλά θα κάνετε να τις ζητήσετε γιατί μετά από κάποια χρόνια, το αρχείο των ασθενών μπορεί να καταστραφεί. Εάν μπορέσετε να πάρετε και μια προ-εγχειρητική τοπογραφία του κερατοειδούς σας είναι επίσης ένα συν.Η ΑΑΟ διανέμει μια φόρμα για τους ασθενέις LASIK ώστε να συμπληρωθεί από τον χειρούργο που έκανε την επέμβαση (είναι στα αγγλικά, παρόλα αυτά μπορέιτε να την εκτυπώσετε και να πάρετε μια ιδέα για τα στοιχεία που πρέπει να πάρετε από τον γιατρό σας).

ΠΡΩHΝ ΥΨΗΛΟΒΑΘΜΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΤΗΣ FDA ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΕΙ...

Ένα πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της FDA (U S Food and Drug Administration), ο Dr Morris Waxler, που το 1995 ήταν ένας από αυτούς που έδωσαν το "πράσινο φως" για να επιτραπεί η επέμβαση LASIK στις Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζει σήμερα τους προβληματισμούς του όσον αφορά την επέμβαση και ζητάει από τους πρώην συναδέλφους του στην FDA να δημοσιεύσουν σοβαρές προειδοποιήσεις για την επεμβάση LASIK, μετά από τις καταστροφικές (όπως χαρακτηριστικά λέει) συνέπειες της επέμβασης σε ασθενείς όλα αυτά τα χρόνια.

Μερικά από τα σημαντικότερα κομμάτια της συνέντευξης μεταφρασμενα παρακάτω:

Δημοσιογράφος: Γνωρίζοντας όσα γνωρίζετε τώρα, θα προτείνατε ποτέ την επέμβαση LASIK σε κάποιον που τον νοιάζεστε;
Dr Morris Waxler: Όχι! Με τίποτα!..... Νομίζω πως ο κόσμος δεν καταλαβαίνει, ότι (αυτή η επέμβαση) δεν είναι (κάτι τόσο απλό) σαν να φτιάχνεις τα νύχια σου ή τα μαλλιά σου.

Σύμφωνα με τις αναλύσεις του Dr Morris Waxler από τα δεδομένα της FDA, περισσότερο από το 50% των ανθρώπων που έχουν κάνει επέμβαση LASIK έχουν προβλήματα με την όραση, και περισσότερο από το 1/3 (33%) χρειάζονται γυαλιά ή φακούς επαφής και μετά την επέμβαση!

Η FDA επανεξετάζει τώρα την  υπόθεση LASIK!

( Το video είναι από τις ειδήσεις του πολύ γνωστού αμερικάνικου καναλιού abc. Ο Dr Morris Waxler μίλησε για το θέμα και στις ειδήσεις του CNN (μπορείτε να το δείτε πατώντας στο σύνδεσμο) όπου αντέκρουσε επιχειρήματα με χειρούργο που χρησιμοποιεί τη μέθοδο LASIK ).

ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΣ PRK ΑΣΦΑΛΕΣΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ LASIK; (UPDATED 13/12/2010)

Πολλοί θα αναρωτιέστε διαβάζοντας τόσα για την LASIK, τι γίνεται με την επέμβαση PRK;



Λίγα λόγια για την επέμβαση PRK (Photorefractive keratectomy) :

H μέθοδος PRK διορθώνει σχετικά χαμηλού βαθμού μυωπία, χαμηλή έως μέτρια υπερμετρωπία και αστιγματισμό.

Στη PRK, το επιθήλιο, δηλαδή το στρώμα των κυττάρων που καλύπτουν τον κερατοειδή χιτώνα, αφαιρείται και το excimer λέιζερ αλλάζει την καμπυλότητα του κερατοειδή χιτώνα για να διορθώσει το διαθλαστικό σφάλμα.

Ένας φακός επαφής τοποθετείται στο τέλος της επέμβασης για να επιταχύνει την επιθηλιοποίηση, η οποία διαρκεί συνήθως τρεις έως πέντε ημέρες. Επειδή η PRK αλλάζει την εξωτερική επιφάνεια του κερατοειδή χιτώνα η πλήρης αποκατάσταση της όρασης καθυστερεί περισσότερο από ότι στην τεχνική LASIK.

H PRK και οι συναφείς μέθοδοι επιφανειακής αφαίρεσης (LASEK, EPILASIK) συστήνονται aπό τους χειρούργους ως μέθοδοι επιλογής αντί της LASIK για τους ανθρώπους που έχουν λεπτούς κερατοειδείς χιτώνες, καθώς και για διόρθωση μικρού ή μετρίου διαθλαστικού σφάλματος.

Πιθανές επιπλοκές από την επέμβαση PRK:
H PRK εγκυμονεί πολλούς από τους ίδιους κινδύνους με την LASIK εκτός από τις επιπλοκές του flap, επειδή δεν κόβεται ο κερατοειδής με μικροκερατόμο. Στην επέμβαση PRK το επιθήλιο αφαιρείται (και καταστρέφεται μόνιμα η μεμβράνη του  Bowman (Bowman's layer), ένα στρώμα πάχους 8-12μm κάτω από το επιθήλιο).

UPDATE 13/12/2010 : Τι είναι η "Μεμβράνη του Bowman" που καταστρέφεται μόνιμα μετά την επέμβαση PRK:

 "Η μεμβράνη αυτή δεν περιέχει κύτταρα αλλά αποτελείται από τυχαία διατεταγμένες  ίνες κολλαγόνου τύπου Ι. Οι ίνες αυτές βρίσκονται μέσα σε μία μεσοκυττάριο ουσία από γλυκοζαμινογλυκάνες (GAG) που της παρέχουν πλαστικότητα και δομική υποστήριξη. Η στοιβάδα του Bowman θεωρείται ότι αποτελεί ένα από τα δομικά χαρακτηριστικά του κερατοειδή που του προσδίδουν μηχανική σταθερότητα. Εάν καταστραφεί , όπως για παράδειγμα σε περίπτωση τραυματισμού,  η αρχική δομή της δεν αποκαθίσταται αφού τα κερατοκύτταρα που την αποτελούν δεν έχουν την δυνατότητα αναπαραγωγής έτσι ώστε να επουλώσουν τυχόν τραύμα. Έτσι δημιουργούνται ουλές και ανωμαλίες στο σχήμα του κερατοειδούς, αποτέλεσμα των οποίων είναι η δημιουργία ανώμαλου αστιγματισμού." « Μαθηματικό μοντέλο της εξομάλυνσης που επιφέρει το επιθήλιο στην ελεύθερη επιφάνεια του κερατοειδή » Ανδρουλάκης Αντώνης

Από το παραπάνω απόσπασμα (που είναι μεταπτυχιακή εργασία που παραδόθηκε στο πανεπιστήμιο της Κρήτης τον Φεβρουάριο του 2006 και ελέγχθηκε από 3μελή επιτροπή, μεταξύ της οποίας ήταν και ο πρύτανης του πανεπιστημίου, καθηγητής κ. Ιωάννης Παλλήκαρης MD,PhD-και φυσικά, για όποιον δεν γνωρίζει, μέλος του ακαδημαϊκού προσωπικού του Ινστιτούτου Οπτικής & Όρασης που είναι υπεύθυνο για τις επεμβάσεις διαθλαστικής χειρουργικής στην Κρήτη) όπως καταλαβαίνετε, αποδεικνύεται ότι εφόσον η μεμβράνη του Bowman καταστραφεί (κάτι το οποίο γίνεται κατά την επέμβαση PRK) δεν επανα-δημιουργείται.
Πως αποδεικνύεται όμως οτι η μεμβράνη αυτή τραυματίζεται (και κατά συνέπεια των όσων διαβάσαμε παραπάνω-καταστρέφεται) κατά την επέμβαση PRK; Διαβάζουμε στη σελιδα 15 της παραπάνω εργασίας: "Στην  τεχνική αυτή αρχικά αφαιρείται με απόξεση το επιθήλιο του κερατοειδή με χρήση κατάλληλων ιατρικών οργάνων. Στη συνέχεια, οι επόμενες στιβάδες που έχουν απομείνει (τόσο η στιβάδα Bowman όσο και το στρώμα του κερατοειδή) υπόκεινται σε κατανομή φωτοεκτομής (σσ excimer laser) με απώτερο σκοπό την απαιτούμενη διόρθωση της διαθλαστικής δύναμης του οφθαλμού". 
Δυστυχώς, αν αποφασίσετε να ρίξετε μια ματιά στην παραπάνω εργασία, τα αποτελέσματα των επεμβάσεων που παρουσιάζονται σε αυτήν, δεν αναφέρουν ξεκάθαρα τον αντίκτυπο της επέμβασης PRK στην μεμβράνη του Bowman, αφού παρουσιάζονται μόνο τα αποτελέσματα της επέμβασης σε οφθαλμούς κουνελιών (πειραματόζωων) και τα κουνέλια δεν έχουν την μεμβράνη Bowman, όπως επισημαίνεται και στην εργασία στις σελίδες 16-17 : "Ένα μεγάλο μέρος της γνώσης μας σχετικά με την επούλωση των τραυματικών πληγών του κερατοειδή προέρχεται από την πειραματική μελέτη σε ζώα όπως κουνέλια και πίθηκους. Υπάρχουν όμως ορισμένες ανατομικές διαφορές μεταξύ αυτών των πειραματόζωων όπως η  απουσία της στιβάδας του Bowman στα κουνέλια, διαφορές που πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη όταν τα συμπεράσματα που προκύπτουν από πειραματικές μελέτες σε οφθαλμούς ζώων ανάγονται σε κλινικά συμπεράσματα ανθρώπινων οφθαλμών."

Δείτε το παρακάτω video για να καταλάβετε πως αφαιρείται το επιθήλιο).

Κατά τα άλλα, η συχνότητα των υπόλοιπων επιπλοκών που παρουσιάζονται δεν είναι μικρότερη από της LASIK. Ξηροφθαλμία, προβλήματα με τη νυχτερινή όραση, φωτοστέφανα, ελαφριά ομίχλη, η ελλιπής ή η μη ακριβής διόρθωση της όρασης., η διακύμανση της όρασης, η ανάπτυξη του ανώμαλου αστιγματισμού, η διαστρέβλωση της όρασης (ακόμη και με τους διορθωτικούς φακούς), το γλαύκωμα, η απώλεια της καλύτερης οπτικής οξύτητας είναι γνωστές και πολύ πιθανές επιπλοκές που παρατηρούνται από ασθενείς της επέμβασης PRK (Δείτε μερικές περιπτώσεις ασθενών PRK σε forum εδώ) .Επίσης υπάρχει πάντα και η πιθανότητα μόλυνσης μετά από τη χειρουργική επέμβαση. Τέλος ουτε η επέμβαση PRK, (ακόμα και αν είναι χωρίς επιπλοκές) μπορεί να υποσχεθεί μόνιμα αποτελέσματα, και η διορθωμένη όραση μπορεί να χειροτερέψει με τον καιρό, ή ο ασθενής να χρειάζεται γυαλιά από την αρχή. Το ίδιο ισχύει και για την πρεσβυωπία η οποία δεν αποφεύγεται.

UPDATE 24/11/2010 : Διαβάστε για τη χρήση της μiτομυκίνης (MMC) στις επεμβάσεις PRK

Video σχετικά με την PRK:
http://eyes.emedtv.com/prk-video/prk-complications----final-thoughts-video.html

Πηγές:

• Photorefractive keratectomy (PRK)
• D'Eyealogues > Discussion forums > PRK post-op
• DocShop.com PRK Side Effects
• Mitomycin C reduces haze formation in rabbits after excimer laser photorefractive keratectomy. Xu H, Liu S, Xia X, Huang P, Wang P, Wu X. Department of Ophthalmology, Xiangya Hospital, Hunan Medical University, Changsha, China
• Mitomycin C-induced reduction of keratocytes and fibroblasts after photorefractive keratectomy. Kim TI, Pak JH, Lee SY, Tchah H. Department of Ophthalmology, University of Ulsan, College of Medicine, Asan Medical Center, Seoul, Korea
• OSN Supersite LASEK, epi-LASIK to remain niche procedures despite some advantages, surgeon says
• Αιμιλιανος Α. Στράτος MD "Πολυπαραγοντική ανάλυση αποτελεσμάτων διαθλαστικής χειρουργικής"
• One-year outcomes of a bilateral randomised prospective clinical trial comparing PRK with mitomycin C and LASIK A D Wallau and M Campos Br J Ophthalmol 2009 93: 1634-1638
• « Μαθηματικό μοντέλο της εξομάλυνσης που επιφέρει το επιθήλιο στην ελεύθερη επιφάνεια του κερατοειδή »Ανδρουλάκης Αντώνης 

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗΣ ΟΡΑΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗΣ ΟΡΑΣΗΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΠΕΜΒΑΣΗ LASIK

1. ΓΕΝΙΚΑ:

Ένα ανησυχητικό 19.1% των ασθενών που πήραν μέρων σε μια κλινική δοκιμή της FDA για τα αποτελέσματα της LASIK με την πιο πρόσφατη τεχνολογία, ανέφεραν μεγαλύτερη ή σημαντικά μεγαλύτερη δυσκολία να οδηγήσουν τη νύχτα, έξι μήνες μετά από τη χειρουργική επέμβαση.  Πηγή ( δείτε σελίδα 14).
Μια ανάλυση των περιλήψεων της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας (Summaries of Safety and Effectiveness) για τα δώδεκα λέιζερ που εγκρίθηκαν από το 1998 μέχρι το 2004, συμπεριλαμβανομένης της νεώτερης τεχνολογίας custom wavefront technology, οδήγησε στη διαπίστωση ότι έξι μήνες μετά από επέμβαση LASIK, 19.3% των ασθενών παρουσιάζουν πρόβληματα οδήγησης  τη νύχτα που είναι σοβαρά ή πολύ σοβαρά. (Bailey et al, 2007)
Η βιομηχανία LASIK δεν αναγνωρίζει τον σοβαρό αντίκτυπο των διαταραχών νυχτερινής όρασης στη ποιότητα ζωής των ασθενών μετά από την επέμβαση LASIK. Οι χειρούργοι LASIK υποβιβάζουν αυτό το αρνητικό και πολύ συχνό αποτέλεσμα της επέμβασης LASIK, και το αναφέρουν  ως «σύμπτωμα» ή «παρενέργεια», και υπόσχονται στους ασθενείς ότι αυτές οι οπτικές διαταραχές θα επιλυθούν με το χρόνο, κάτι που στις περισσότερες περιπτώσεις δυστυχώς δε συμβαίνει...
Ανεξάρτητα από το πώς αντιμετωπίζεται αυτό το ζήτημα από την "βιομηχανία" της LASIK, η αλήθεια είναι ότι οι διαταραχές νυχτερινής όρασης μετά από επέμβαση LASIK εμφανίζονται συχνά και μπορούν να είναι μόνιμες, αφαιρώντας από τον ασθενή την ικανότητα να οδηγάει το βράδυ.
Τέσσερα χρόνια πριν από την πρώτη έγκριση της FDA για την επέμβαση LASIK, ο Dr Leo Maguire προειδοποίησε για την απειλή της εξασθενισμένης νυχτερινής όρασης μετά από διαθλαστική χειρουργική επέμβαση. Τα παρακάτω είναι ένα μεταφρασμένο απόσπασμα από ένα κύριο άρθρο που δημοσιεύεται στην έκδοση Μαρτίου 1994 του αμερικανικού περιοδικού της οφθαλμολογίας (American Journal of Ophthalmology): 
"Ελπίζω ότι ο αναγνώστης θα καταλάβει τώρα πώς ένας ασθενής μπορεί να έχει κλινικά την αποδεκτή 20/20 οπτική οξύτητα την ημέρα και να πάσχει ακόμα από την κλινικά επικίνδυνη οπτική παρέκκλιση τη νύχτα, όταν το οπτικό σύστημα του ασθενή πρέπει να αντιμετωπίσει ένα αλλαγμένο διαθλαστικό λάθος, το αυξανόμενο έντονο φως, τη φτωχότερη διάκριση αντίθεσης, και το  υποβιβασμένο περιφερειακό όραμα.  Οι άνθρωποι πεθαίνουν τη νύχτα στα ατυχήματα μηχανοκίνητων οχημάτων τέσσερις φορές πιο συχνά απ' ότι κατά τη διάρκεια της ημέρας...Η οδήγηση νύχτας παρουσιάζει μια επικίνδυνη οπτική εμπειρία στους ενηλίκους χωρίς παρεκκλίσεις.  Όταν συζητάμε την παρέκκλιση τη νύχτα εξετάζουμε μια πιθανή φρικτή επίδραση διαθλαστικού προβλήματος από επέμβαση διαθλαστικής χειρουργικής..."
Πηγή: Maguire LJ. Keratorefractive surgery, success, and the public health. Am J Ophthalmol. 1994 Mar 15;117(3):394-8.

 2. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗΣ ΟΡΑΣΗΣ

α. ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΑΣΤΕΡΙΩΝ (STARBURSTS)

Οι "εκρήξεις αστεριών" (Starbursts) είναι μια κοινή επιπλοκή της χειρουργικής επέμβασης ματιών με λέιζερ, και συχνότερα παρατηρείται από ασθενείς με μεγάλες κόρες οφθαλμών. Τα Starbursts διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή όσον αφορά το μέγεθος και το σχήμα τους. Μερικοί άνθρωποι βλέπουν μεγαλύτερα starbursts από άλλους. Στις περισσότερες περιπτώσεις το μέγεθος και η μορφή των starbursts εξαρτώνται από το μέγεθος της κόρης (του εγχειρημένου ματιού) του ασθενή τη νύχτα, σε σύγκριση με το μέγεθος της ζώνης θεραπείας που έγινε από λέιζερ*.
Μερικά starbursts φαίνονται πιο διαφανή, αποτελούμενα μόνο από τις λεπτές ακτίνες των φώτων, ενώ άλλα φαίνονται πυκνότερα, κρύβοντας ολόκληρη την πηγή φωτός. Μερικοί ασθενείς αναφέρουν ότι οι ακτίνες είναι μακρύτερες στη μια κατεύθυνση από ότι σε μια άλλη , πράγμα που μπορεί να οφείλεται σε μια μη σωστή εφαρμογή του λέιζερ στο μάτι του ασθενούς. Μερικές ακτίνες μπορεί τέλος να παρουσιάζονται παχύτερες από άλλες.
Η οδήγηση τη νύχτα μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για τους ασθενείς που έχουν υποστεί χειρουργικές επεμβάσεις ματιών με λέιζερ. Μερικές μελέτες αναφέρουν ότι (μέχρι και στο 50% των ασθενών) η νυχτερινή όραση  μεταλλάχτηκε προς το χειρότερο. Μερικοί ασθενείς συνηθίζουν τελικά τα μικρά starbursts τη νύχτα, αλλά οι ασθενείς με μεγάλες κόρες ματιών που βλέπουν μεγαλύτερα starbursts μπορεί να κατασταθούν (χωρίς υπερβολές) ανίκανοι να οδηγήσουν τη νύχτα.

β. "ΦΩΤΟΣΤΕΦΑΝΑ" (HALOS)

Τα "φωτοστέφανα" (halos), είναι άλλη μια πολύ κοινή επιπλοκή της χειρουργικής επέμβασης ματιών με λέιζερ, και συχνότερα παρατηρείται από ασθενείς με μεγάλες κόρες οφθαλμών. Τα halos και τα starbursts είναι μορφές «σφαιρικής παρέκκλισης» (spherical aberration). Όπως και με τα starbursts στις περισσότερες περιπτώσεις το μέγεθος και η μορφή των halos εξαρτώνται από το μέγεθος της κόρης (του εγχειρημένου ματιού) του ασθενή τη νύχτα, σε σύγκριση με το μέγεθος της ζώνης θεραπείας που έγινε από λέιζερ*. Το μέγεθος των halos που παρατηρείται ποικίλλει από ασθενή σε ασθενή. Μερικά φαίνονται μεγαλύτερα και άλλα μικρότερα, πυκνότερα ή διαφανέστερα. Μερικοί ασθενείς αναφέρουν ότι τα halos που βλεπουν παρουσιάζουν διάφορα στρώματα. Σε μια πιο προσεκτική εξέταση, μερικά halos μπορεί να εμφανίζονται σαν να αποτελούνται από λεπτές ακτίνες starbursts, τόσο πολύ που ο ασθενής δεν μπορεί να διακρίνει τη διαφορά μεταξύ τους.
Τα φωτοστέφανα μπορούν να εμφανιστούν γύρω από οποιαδήποτε (σχετικά) φωτεινότερη περιοχή ή αντανακλαστικό αντικείμενο. Στην εικόνα παρακάτω, η κίτρινη πινακίδα και η άσπρη γραμμή στην άκρη του δρόμου έχουν έναν φωτοστέφανο, ενώ ο φωτεινός σηματοδότης έχει ένα starburst.

Οι ασθενείς LASIK μπορούν να δουν τις διάφορες μορφές οπτικών παρεκκλίσεων τη νύχτα συμπεριλαμβανομένου starbursts, φωτοστεφάνων, και πολλαπλάσιων εικόνων, καθώς επίσης και απώλειας ευαισθησίας αντίθεσης (ανικανότητα να δει το μάτι τη λεπτομέρεια). Η βιομηχανία LASIK δεν θεωρεί την εξασθένιση νυχτερινής όρασης τη νύχτα ως «περιπλοκή», ακόμα κι αν οι ασθενείς δεν είναι πλέον σε θέση να οδηγήσουν τη νύχτα ή να συμμετέχουν σε κάποιες δραστηριότητες.

Αυτές οι οπτικές παρεκκλίσεις μπορούν να είναι ψυχολογικά ενοχλητικές και συναισθηματικά καταστρεπτικές για τους ασθενείς.

* Όταν λέμε μεγάλο μέγεθος κόρης ματιού τι εννοούμε:
Πολλοί θα αναρωτιούνται, όταν λέμε μεγάλο μέγεθος κόρης ματιού πόσο εννοούμε. Το μέγεθος είναι σχετικό. Κατά την εξέταση του μεγέθους της κόρης του ματιού στην LASIK,η κόρη θεωρείται μεγάλη εάν η διάμετρος της υπερβαίνει τη διάμετρο της οπτικής ζώνης του λέιζερ. Παραδείγματος χάριν, μια κόρη 6.0 χιλ. είναι μεγάλη σε σχέση με μια οπτική ζώνη λέιζερ 5.0 χιλ., αλλά όχι σε σχέση με μια οπτική ζώνη 6.5 χιλ. Σε σύγχρονο LASIK με μια οπτική ζώνη 6.5 χιλ., μια διάμετρος κόρης μεγαλύτερη από 6.5 χιλ. θεωρείται «μεγάλη».
(Να σημειώσουμε ότι τα περισσότερα laser που ενέκρινε η FDA για επεμβάσεις δεν είναι κατάλληλα να διορθώσουν σε ζώνη μεγαλύτερη από 6,5 χιλιοστά.).

Στην πάνω φωτογραφία η διάμετρος της κόρης δεν υπερβαίνει τη διάμετρο της οπτικής ζώνης του λέιζερ, οπότε ο ασθενής δεν έχει προβλήματα νυχτερινής όρασης όταν τη νύχτα η κόρη του ματιού του μεγαλώνει. Στην κάτω φωτογραφία η διάμετρος της κόρης είναι μεγαλύτερη από την οπτική ζώνη του λέιζερ, οπότε ο ασθενής έχει προβλήματα νυχτερινής όρασης όταν τη νύχτα η κόρη του ματιού του μεγαλώνει.

Το 2004, μια έρευνα της Netto et al έδειξε οτι σε μετρήσεις που έγιναν στις κόρες των ματιών ασθενών χειρουργικών επεμβάσεων, το μέγεθος ήταν από 4.3 έως 8.9 χιλιοστά με έναν μέσο όρο 6.5 χιλιοστών. Τον Απρίλιο του 2008, οι Brown et al δημοσίευσαν το ακόλουθο διάγραμμα μεγέθους κορών κατά ηλικία βασισμένη σε τρεις ερευνητικές μελέτες:

Με βάση αυτά τα συμπεράσματα, ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών ΠΡΕΠΕΙ να αποκλεισθεί από την επέμβαση LASIK, κάτι που δε γίνεται.( σσ. Στην χώρα μας δεν γνωρίζω γιατροί να έχουν καν αναφέρει αυτό το θέμα σε ασθενείς, παρά μόνο διάβασα μια πολύ πρόσφατη περίπτωση ασθενούς που προχώρησε σε επέμβαση PRK και ενώ ρώτησε τον γιατρό του για το θέμα αυτό ΠΡΙΝ την επέμβαση (αφού είχε ψάξει) και ο γιατρός του τον διαβεβαίωσε ότι δεν υπάρχει κανένα απολύτως πρόβλημα, τελικά παρουσίασε φαινόμενα starbursts μετεγχειρητικά...)




Πηγές:  http://lasikcomplications.com/nightvision.htm
             http://lasikcomplications.com/largepupils.htm
             http://www.lasikdisaster.com/starbursting.htm
             http://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf/P970043S010d.pdf  (Σελίδα 14)
             http://www.lasikcomplications.com/FDA_LASIK_Outcomes.jpg

 Οι φωτογραφίες είναι από το VisionSimulations.com

FDA Lasik Hearing: Rebecca Petris για το φαινόμενο ξηροφθαλμίας (UPDATED 28/11/2010)

Η Rebecca Petris (παντρεμένη με Έλληνα και για πολλά χρόνια κάτοικος Ελλάδας στο παρελθόν) είναι η administrator του D eyealogues forum και έχει αφιερώσει αρκετό από το χρόνο της να βοηθάει ασθενείς που έχουν προβλήματα από επεμβάσεις lasik εδώ και χρόνια. Το 2004 δημιούργησε ένα μη κερδοσκοπικό οργανισμό για να βοηθήσει τους ασθενείς με προβλήματα ξηροφθαλμίας μετά από επέμβαση Lasik (πλέον δεν υφίσταται). Αυτό είναι ένα απόσπασμα από μια ακρόαση της FDA (US Food and Drug Administration) για την LASIK, όπου η κυρία Rebecca Petris μίλησε.

UPDATE 28/11/2010: Μεταφράσαμε το video στα ελληνικά. Μπορείτε να διαβάσετε τη μετάφραση από κάτω.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την ευκαιρία (που μου δίνετε) να μιλήσω. Ήμουν διαφημιστικός σύμβουλος επιχειρήσεων. Άφησα αυτή την καριέρα μου μερικά χρόνια πριν λόγω των προβλημάτων που υπέφερα μετά από επέμβαση LASIK, χρόνιο πόνο από ξηροφθαλμία και μειωμένη όραση. Άρχισα αρκετά χρόνια πριν μια μικρή μη κερδοσκοπική οργάνωση για τους ανθρώπους που υποφέρουν από επιπλοκές χειρουργικής επέμβασης ματιών λέιζερ. Λέγεται "Laser My Eye". Η ξηροφθαλμία γρήγορα προέκυψε να είναι το κυριότερο πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζαν άνθρωποι που αναζήτησαν τη βοήθεια μας. Ως αποτέλεσμα αυτού, πήγα για να ξεκινήσω μια εταιρία , με το όνομα "The Dry Eye Company" ώστε να προσπαθήσω να βρω περισσότερους πόρους για άνθρωπους με πρόβλημα ξηροφθαλμίας. Αυτή η εταιρία "τρέχει" διάφορους ενημερωτικούς ιστοχώρους για τους ανθρώπους με σύνδρομο ξηροφθαλμίας. Ένα μεγάλο ποσοστό, φυσικά, των άνθρωπων που έρχονται εκεί πάσχουν από σοβαρή ξηροφθαλμία μετά
από επέμβαση LASIK, και αναζητά τη βοήθεια μας. Ένα από τα πράγματα που κάνουμε είναι να συλλέγουμε κάποια γνωστά προϊόντα που μπορούν να βοηθήσουν άνθρωπους με ξηροφθαλμία και που δεν τα μαθαίνουν από τους γιατρούς τους.
Έχασα την προθεσμία για να ζητήσω μια θέση να μιλήσω εδώ, επειδή ήμουν πάρα πολύ απασχολημένη με αυτούς τους ασθενείς που ζητούν τη βοήθεια μας μετά από επέμβαση LASIK. Πήρα την νυχτερινή πτήση από το Σιάτλ χτες τη νύχτα, επειδή δεν μπόρούσα να κλείσω το τηλέφωνο.
Μιλούσα χθες το πρωί με ένα άτομο από το Αρκάνσας για μιάμιση ώρα, ο οποίος
είχε τάσεις αυτοκτονίας....Είχε 3 μήνες που είχε κάνει την επέμβαση LASIK και με
ρωτούσε συνέχεια. "Rebecca, γιατί κανείς δεν μου είπε ότι αυτό θα μπορούσε
να συμβεί; Γιατί κανένας δεν μου είπε πόσο άσχημο μπορούσε να είναι; Μου είπαν ότι υπήρχε περίπτωση ξηροφθαλμίας. Ήταν στην φόρμα συγκατάθεσης. Το κατάλαβα, αλλά μου είπαν θα σου δώσουμε
κάποιες σταγόνες, θα σου δώσουμε κάποια plugs (κολλαγόνου), θα περάσει,
και μάλλον θα περάσει...γρήγορα. Δέχομαι τέτοιου είδους τηλεφωνήματα κάθε
μέρα, όλη μέρα. Το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μου το περνάω καθημερινά
μιλώντας με ασθενείς που είναι σε αυτή την κατάσταση, όχι 3 μήνες μετά την
επέμβαση αλλά 6 μήνες, 12 μήνες, 3 χρόνια, 6 χρόνια, άνθρωποι που έχουν
δοκιμάσει τα πάντα και πήγαν παντού.(Άνθρωποι που) έχουν ταξιδέψει σε εγχώριους
και παγκόσμιους ειδικούς, και δεν έχουν βρει θεραπείες, και δεν έχω απαντήσεις
για να τους δώσω. Γίνεται πολλή συζήτηση εδώ σήμερα από τη βιομηχανία που λέει
οτι νοιαζόμαστε, αλλά δε βλέπω την συμπόνια. Θέλω να την δώ. Υπάρχουν πολλοί
γιατροί εδώ σήμερα. Εύχομαι να μπορούσαν να είναι μύγες στον τοίχο του γραφείου
μου κατά τη διάρκεια της μέρας για να ακούσουν τις καταστροφές που έχουν υποστεί
οι ζωές των ασθενών και των οικογενειών τους και ότι απλά ψάχνουν για βοήθεια.
Συμφωνώ με τον ομιλητή που είπε ότι η κατάθλιψη και η ανησυχία και η τάση
αυτοκτονίας δεν είναι - δεν προέρχεται από έναν ενιαίο παράγοντα , μόνο από
το γεγονός ότι έκαναν επέμβαση LASIK, σίγουρα όχι. Είναι επειδή δεν είχαν την
κατάλληλη ενημέρωση πριν την επέμβαση για να δώσουν την συγκατάθεση τους. Πήγαν κατευθείαν για χειρουργική επέμβαση. Δεν προσέχθηκαν κατάλληλα μετεγχειρητικά.
Περιπλανήθηκαν από γιατρό σε γιατρό κατόπιν. Κανένας δεν καταλάβαινε τα προβλήματά τους. Δεν είχαν λύσεις στα προβλήματα που αντιμετώπιζαν, οικονομικά προβλήματα. Αντιμετωπίζουν έναν πλήθος παραγόντων, όλα σχετικά με την επέμβαση LASIK. Δεν είναι για τα 20 λεπτά του χειρουργείου. Είναι για αυτό που έγινε πριν (την επέμβαση) και για αυτό που ακολούθησε μετά. Είναι για την έλλειψη λύσεων για αυτούς. Λίγοι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι ο πόνος της ξηροφθαλμίας μετά από LASIK μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους στην καταστροφή. Δεν μπορώ να σας πω πόσους ανθρώπους γνωρίζω ότι πάσχουν από βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη ανικανότητα λόγω αυτού του είδους του πόνου. Χρειάζονται βοήθεια. Εάν η βιομηχανία ενδιαφερόταν για να βοηθήσει, αν ενδιαφέρεται,πρέπει να συναθροίσει αυτές τις ομάδες ανθρώπων που ψάχνει για βοήθεια. Πρέπει να έρθουν σε μας με πρακτικές λύσεις που θα βοηθήσουν. Τα plugs και τα φάρμακα δεν μας βοηθούν. Έχουμε ανθρώπους που μιλάμε, που έχουν πάει παντού. Έχουν προσφερθεί εθελοντικά για κάθε κλινική δοκιμή που έχει γίνει. "Ζητιανεύουν" για οποιαδήποτε λύση, οτιδήποτε θα τους δώσει ελπίδα να συνεχίσουν μέρα με τη μέρα. Δεν έχω οργανωμένες σημειώσεις για παρουσιάσεις για σας σήμερα. Είμαι απλά κατακλυσμένη από την ανάγκη. Νιώθω σαν νοσοκόμα με όλους αυτούς τους ανθρώπους που έρχονται και ζητάνε βοήθεια, και για τους οποίους δεν έχω αρκετές απαντήσεις, και γι' αυτό είμαι εδώ σήμερα, απλώς για να απευθυνθώ σε σας, να ζητήσω τη βοήθεια σας για να αποτρέψετε να συνεχιστεί αυτό και να βοηθήσετε να βρούμε λύσεις για τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα από την lasik. Σας ευχαριστώ που μου δώσατε το χρόνο.